dział astronomii obejmujący obserwacyjne i teoretyczne badanie Słońca. Przyczyną wyodrębnienia heliofizyki jest odmienność warunków, w jakich dokonuje się obserwacji Słońca, w porównaniu z innymi gwiazdami - duża jasność powierzchniowa Słońca umożliwia uzyskanie znacznych powiększeń małych fragmentów tarczy Słońca i badanie ich struktury oraz otrzymywanie widma promieniowania słonecznego o dużej dyspersji. Aby osiągnąć duże powiększenia stosuje się w heliofizyce teleskopy o długich ogniskowych, zazwyczaj nieruchome, których obiektywy (w celu uniknięcia szkodliwego wpływu turbulencji powietrza) są umieszczane wysoko (kilkanaście lub kilkadziesiąt metrów) nad ziemią - są to tzw. teleskopy wieżowe. Używając spektroheliografów bada się rozmieszczenie w atmosferze Słońca gazów, powodujących emisję lub absorpcję promieniowania odpowiadającego poszczególnym liniom widmowym, za pomocą zaś magnetografów - pole magnetyczne Słońca. Do obserwacji chromosfery i korony używa się korono grafów. Bogatym źródłem informacji o Słońcu są obserwacje spoza atmosfery Ziemi. Badania teoretyczne heliofizyki koncentrują się gł. na zagadnieniach budowy zewnętrznej warstw Słońca oraz zjawiskach w nich zachodzących.
(1738-1822) ojciec Johna Fredericka Williama, astronom brytyjski pochodzenia niemieckiego, z wykształcenia muzyk. Uważany za twórcę nowoczesnej astronomii gwiazdowej. Przy współudziale siostry, Karoliny, podjął obserwacje astronomiczne budowanymi przez siebie teleskopami (m.in. największy wówczas teleskop o średnicy 120 cm, zbudował w latach 1785-89 z funduszów króla Jerzego III). Odkrył planetę Uran (w 1781 r.), 2 jego księżyce (w 1787 r.) i 2 księżyce Saturna (w 1789 r.). Badał rozmieszczenie i ruchy własne gwiazd, w 1783 r. odkrył ruch Słońca w przestrzeni i stwierdził w 1784 r. skończone rozmiary Galaktyki. Zapoczątkował badania gwiazd podwójnych (odkrył i skatalogował ich ponad 800). Wykazał (w 1803 r.) istnienie względnego ruchu gwiazd - składników układów podwójnych. Na podstawie przeprowadzonych obserwacji opracował obszerne katalogi mgławic i gromad gwiazdowych oraz zainicjował badania dotyczące ich rozmieszczenia przestrzennego.