Układ Słoneczny - Mini Słownik - Informacje na temat wszystkich ciał niebieskich

Mini Słownik :

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

P :

PARSEK

Największą astronomiczną jednostką odległości jest parsek (1 pc) i jego pochodne (1 kiloparsek = 1 kpc = 1000 pc, 1 megaparsek = 1 Mpc = 1 000 000 pc, 1 gigaparsek = 1 Gpc = 1 000 000 000 pc). Jeden parsek to z definicji odległość, z której odcinek równy jednej jednostce astronomicznej widzielibyśmy pod kątem jednej sekundy łuku (3,26 l.ś). Kiloparseki to także bardzo wygodne jednostki do opisywania struktur galaktyk, rozmiarów samych galaktyk oraz odległości między nimi. Jedyna galaktyka widoczna z Polski gołym okiem na niebie, tzw. Wielka Mgławica w Andromedzie, ma promień równy 23 kpc, a najokazalsze galaktyki nieba południowego, Wielki i Mały Obłoki Magellana, mają promienie 6 i 3 kpc. Odległości do tych trzech wymienionych obiektów wynoszą odpowiednio 675 kpc, 50 kpc i 60 kpc. Megaparseki używane są przy opisie gromad galaktyk. Kilka megaparseków to typowy rozmiar gromady galaktyk, zaś supergromady mają rozmiary rzędu 100 Mpc. Od ogromnej gromady galaktyk w Pannie dzieli nas 15 Mpc. Odległość do najdalszych obserwowalnych obecnie rejonów Wszechświata szacuje się na około 5 Gpc, (5000 Mpc) co oznacza, że większe jednostki odległości nie są potrzebne nawet astronomom. PHOBOS - (Fobos), jeden z dwóch księżyców Marsa. Najdłuższy wymiar Phobosa to 26 km, a najmniejsze kratery mają po 300 m średnicy.

PIERŚCIEŃ OKOŁOPLANETARNY

roje drobnych brył krążących wokół planety w płaszczyźnie równikowej po zbliżonych orbitach; planety mogą mieć po kilka pierścieni o różnej szerokości i grubości; w Układzie Słonecznym pierścień około planetarny mają Jowisz, Saturn (najlepiej znane), Uran i Neptun.

PLANETOIDA

asteroida, ciało niebieskie będące bryłą skalną o średnicy poniżej 1000 km (lub nieco powyżej), obiegające Słońce po orbicie eliptycznej (na ogół zawartej między orbitami Marsa i Jowisza). Okresy obiegu większości planetoid wynoszą od 3 do 6 lat. Największe to: Ceres (średnica 1025 km), Pallas (565 km), Westa (533 km), Psyche (249 km) i Juno (244 km). Większość znanych planetoid ma średnicę rzędu kilku lub kilkudziesięciu km, nie określa się dolnej granicy rozmiarów. Najmniejsze planetoidy, prawdopodobnie ciągle powstające w wyniku kruszenia się większych w czasie zderzeń, odbijają zbyt mało światła, by mogły być obserwowane. Można je już zaliczyć do grupy drobniejszych ciał - meteoroidów. Planetoidy są oznaczane numerami, wg kolejności odkrycia, oraz nazwami własnymi.

PLANETOZYMALE

okruchy skalne o rozmiarach od milimetrów do kilkudziesięciu i więcej kilometrów, z których "zlepiania się" powstawały protoplanety.

PLANETY

ciała niebieskie o średnicach większych niż 1000 km, obiegające gwiazdę i nie mające własnych źródeł energii promienistej, widoczne dzięki oświetleniu ich promieniowaniem gwiazdy. Obecnie jest znanych 9 planet należących do Układu Słonecznego: Merkury i Wenus - planety dolne, Ziemia, Mars, Jowisz, Saturn, Uran, Neptun, Pluton - planety górne. Niektóre planety mają układy satelitów (księżyców). Liczba znanych satelitów poszczególnych planet wynosi od 1 (Ziemia, Pluton) do 39 (Jowisz), nie odkryto dotychczas satelitów Merkurego i Wenus. Masy planet są wyznaczane na podstawie pomiarów ich oddziaływań na pozostałe ciała Układu Słonecznego. Do wyznaczania masy planet mających satelity stosuje się prawa Keplera. Masy planet nie mających satelitów są obliczane na podstawie perturbacji, jakie te planety wywołują w ruchu pozostałych planet, komet i planetoid. W Układzie Słonecznym planetą o największej masie (319 razy większej od masy Ziemi, 71% masy wszystkich planet) jest Jowisz, planetą o najmniejszej masie (ok. 500 razy mniejszej od masy Ziemi) jest - Pluton. Łączna masa planet jest równa 1/741 masy Słońca. Planety są bryłami o kształcie zbliżonym do elipsoidy obrotowej o niewielkim spłaszczeniu, średnice planet wynoszą od ok. 2300 km (Pluton) do 142 800 km (Jowisz). U większości planet wykryto atmosfery, które stanowią otoczki gazowe utrzymujące się przy powierzchni planet dzięki przyciąganiu grawitacyjnemu. Zaledwie nikłe ślady atmosfery stwierdzono na Merkurym, bardzo rzadką atmosferę ma Mars. Grube atmosfery, nie przepuszczające promieniowania optycznego, mają: Wenus, Jowisz, Saturn, Uran i Neptun. W widmach promieniowania Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna występują wyraźne pasma absorpcyjne metanu, co świadczy o dużej zawartości tego związku w ich atmosferach. W atmosferach Wenus i Marsa istnieje znacznie większa ilość dwutlenku węgla niż w atmosferze Ziemi. Nazwą planety obejmowano w starożytności ciała zmieniające swe położenie względem gwiazd (a więc także Słońce i Księżyc). Obecnie niekiedy nazwą małe planety określa się planetoidy, a nazwą sztuczne planety - obiekty wprowadzone przez człowieka na orbitę okołoziemską.

PLANETY WEWNĘTRZNE

zwane też są planetami ziemio podobnymi. Zaliczamy do nich: Merkurego, Wenus, Ziemie i Marsa.

PLANETY ZEWNĘTRZNE

leżą poza pasem planetoid oddzielającym planety wewnętrzne od zewnętrznych. Zaliczamy do nich: Jowisza, Saturna, Urana, Neptuna i Plutona.

PROTUBERANCJE

wyskoki słoneczne, obłoki gazów wyrzucane z chromosfery na znaczną wysokość i następnie spływające ku jej powierzchni.

Mini Słownik - Układ Słoneczny

Mini Słownik :

P :

PARSEK

PIERŚCIEŃ OKOŁOPLANETARNY

PLANETOIDA

PLANETOZYMALE

PLANETY

PLANETY WEWNĘTRZNE

PLANETY ZEWNĘTRZNE

PROTUBERANCJE

Pozycjonowanie stron

Układ Słoneczny :

Słońce :

Planety :

Ciała Niebieskie i Obiekty :

Menu :

Stats :